Ψύχωση που προκαλείται από κάνναβη (Cannabis-Induced Psychosis; CIP)

Η κάνναβη θεωρείται παράγοντας περιβαλλοντικού κινδύνου που αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης ψυχωσικών επεισοδίων καθώς η μεγαλύτερη έκθεση σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο ψύχωσης με τρόπο εξαρτώμενο από τη δόση. Η ουσία δρα ως στρεσογόνος παράγοντας που οδηγεί στην εμφάνιση και επιμονή ψύχωσης.

Το DSM-5 χαρακτηρίζει την ψυχωτική διαταραχή που προκαλείται από την κάνναβη (CIP) ως ψυχωτική διαταραχή που προκαλείται από ουσίες. Ωστόσο, υπάρχουν χαρακτηριστικά του CIP που το διαφοροποιούν από άλλες ψυχωσικές διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια. Τα σαφή χαρακτηριστικά του CIP είναι η ξαφνική εμφάνιση επιδείνωσης της διάθεσης και παρανοϊκών συμπτωμάτων εντός μιας εβδομάδας από τη χρήση, αλλά και νωρίτερα από 24 ώρες μετά τη χρήση.

 

Η CIP συνήθως επισπεύδεται από την ξαφνική αύξηση της ουσίας (π.χ. το ποσοστό τοις εκατό της περιεκτικότητας σε THC ή της ποσότητας κατανάλωσης κάνναβης). Συνήθως οι βαριά χρήστες κάνναβης καταναλώνουν περισσότερο από 2 γρ. ανα μερα.

 

Τα κριτήρια για το CIP πρέπει να αποκλείουν την πρωτοπαθή ψύχωση και τα συμπτώματα πρέπει να υπερβαίνουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα τοξικής δηλητηρίασης και τις επιπτώσεις απόσυρσης.

 

Τα κλινικά χαρακτηριστικά της σχιζοφρένειας και του CIP έχουν πολλά αλληλοεπικαλυπτόμενα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, σε σύγκριση με τις πρωτογενείς ψυχώσεις με ταυτόχρονη κατάχρηση κάνναβης, το CIP δείχνει να έχει περισσότερα συμπτώματα διάθεσης σε σχέση με την πρωτοπαθή ψύχωση. Το προφίλ των συμπτωμάτων διάθεσης περιλαμβάνει εμμονικούς ιδεασμούς, διαπροσωπική ευαισθησία, κατάθλιψη και άγχος. Σημαντική είναι η παρουσία της κοινωνικής φοβίας: το 20% των ασθενών με CIP επιδεικνύουν φοβικό άγχος σε σύγκριση με μόνο το 3,8% των ασθενών με πρωτοπαθή ψύχωση με κατάχρηση κάνναβης.

 

Η υπομανία και η διέγερση έχουν επίσης βρεθεί να είναι πιο έντονες σε περιπτώσεις CIP. Οι οπτικές ψευδαισθήσεις είναι πιο συχνές και πιο διακριτές στο CIP σε σχέση με άλλες ψυχώσεις όπως η σχιζοφρένεια. Ίσως το πιο διακριτικό χαρακτηριστικό του CIP είναι η συνειδητοποίηση της κλινικής κατάστασης, η μεγαλύτερη κατανόηση της νόσου και η ικανότητα εντοπισμού των συμπτωμάτων ως εκδήλωση μιας ψυχικής διαταραχής ή χρήσης ουσιών.

 

Η ηλικία κατά την οποία εμφανίζονται τα ψυχωσικά συμπτώματα δεν έχει αποδειχθεί χρήσιμος δείκτης. Διαφορετικές μελέτες δείχνουν μια αντιφατική μέση ηλικία εμφάνισης.

 

Τέλος, το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να βοηθήσει να διακρίνει το CIP από την πρωτοπαθή ψύχωση. Η πρωτοπαθής ψύχωση έχει ισχυρή σχέση με τη σχιζοφρένεια και άλλες ψυχωσικές διαταραχές σε συγγενείς πρώτου ή δεύτερου βαθμού, ενώ η CIP έχει ασθενέστερη οικογενειακή συσχέτιση με την ψύχωση.

Νευροχημεία του CIP

Ενώ υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που παίζουν ρόλο στον μηχανισμό με τον οποίο η κατάχρηση οδηγεί στη ψύχωση, το κύριο ψυχοδραστικό συστατικό θεωρείται το Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (delta9-THC). Οι ιδιότητες του delta9-THC περιλαμβάνουν μακρό χρόνο ημιζωής (μέχρι 30 ημέρες για να εξαλειφθεί ο μακράς δράσης μεταβολίτης THC καρβοξυ-THC από τα ούρα) και υψηλή λιποφιλικότητα, η οποία μπορεί να συμβάλει στην CIP.

 

Κατά την οξεία κατανάλωση, η κάνναβη προκαλεί αύξηση της σύνθεσης και απελευθέρωσης ντοπαμίνης καθώς και αυξημένη αναστολή επαναπρόσληψης, παρόμοια με τη διαδικασία που συμβαίνει κατά τη χρήση διεγερτικών. Συνεπώς, οι ασθενείς με CIP έχουν αυξημένα περιφερικά παράγοντα μεταβολίτη ντοπαμίνης.

 

Οι πολυμορφισμοί σε αρκετά γονίδια που συνδέονται με τον μεταβολισμό της ντοπαμίνης ενδέχεται να μετριάσουν τις επιδράσεις της CIP. Ο γονότυπος της κατεχόλης-ο-μεθυλοτρανσφεράσης (COMT Val 158Met) έχει συσχετιστεί με αυξημένες παραισθήσεις σε χρήστες κάνναβης. Ομοζυγωτικές και ετεροζυγωτικές γενετικές συνθέσεις (Met / Met, Val / Met, Val / Val) για το COMT Val 158Met μελετήθηκαν σε ασθενείς με την CIP και υποδηλώνουν ότι η παρουσία γονότυπων Val / Val και Val / Met οδηγούν σε σημαντική αύξηση στην ψύχωση σε σχέση με τη χρήση κάνναβης. Αυτό υποδηλώνει ότι οι φορείς του Val είναι πιο ευάλωτοι στις επιθέσεις CIP.

Αντιμετώπιση - Θεραπεία

Η αποχή από την κάνναβη είναι το πιο ευεργετικό και αποτελεσματικό μέτρο για την πρόληψη μελλοντικών εκδηλώσεων CIP. Ωστόσο, είναι πιθανό να είναι το πιο δύσκολο να εφαρμοστεί.

 

Η ψυχοκοινωνική παρέμβαση έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ψύχωση σε πρώιμη φάση και όταν η παρέμβαση ξεκινά παίζει σημαντικό ρόλο στα αποτελέσματα της νόσου. Η καθυστέρηση παροχής εντατικής ψυχοκοινωνικής θεραπείας έχει συσχετιστεί με περισσότερα αρνητικά συμπτώματα σε σύγκριση με καθυστέρηση στην χορήγηση αντιψυχωσικής φαρμακευτικής αγωγής.

 

Χρησιμοποιώντας παρεμβάσεις επικεντρωμένες στην κάνναβη με εξαρτώμενους ασθενείς που παρουσιάζουν ψύχωση πρώτου επεισοδίου μπορεί να μειώσει τη χρήση σημαντικά με κλινικό τρόπο και να βελτιώσει υποκειμενικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Σε σύγκριση με τα πρότυπα περίθαλψης, η Υποκινητική Συνέντευξη (motivational interviewing) αυξάνει σημαντικά τον αριθμό των ημερών  απόσυρσης από τη χρήση κάνναβης και βοηθά στη μείωση της βραχυπρόθεσμης κατάχρησης.

 

Οι ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία υποκινητικής συνέντευξης πέρα από το πρότυπο περίθαλψης (συνδυασμός αντιψυχωσικής φαρμακευτικής αγωγής, ψυχιατρική συνεργασία, ψυχοεκπαίδευση) έχουν αναφέρει μεγαλύτερη σιγουριά για τον εαυτό τους αλλά και προθυμία να μειώσουν τη χρήση κάνναβης.

- Τροφή για σκέψη -

Καθώς περισσότερες χώρες και κράτη εγκρίνουν τη νομιμοποίηση της κάνναβης και  γίνεται πιο προσιτή, η CIP και άλλες διαταραχές που σχετίζονται με την κάνναβη αναμένεται πιθανά να αυξηθούν.

Ίσως να χρειάζεται να καταβληθούν προσπάθειες από τους γιατρούς για την εκπαίδευση των ασθενών και την αποθάρρυνση της χρήσης κάνναβης. Ακριβώς όπως υπήρξε εποχή άγνοιας σχετικά με τις επιβλαβείς συνέπειες του καπνίσματος, οι σημερινές αντιλήψεις για την κάνναβη μπορεί στην πραγματικότητα να κριθούν ομοίως και στο μέλλον. Ο θέση των ψυχιάτρων και των ειδικών ψυχικής υγείας, θα ήταν καλό να υιοθετήσουν μια προσέγγιση βασισμένη σε αποδεικτικά στοιχεία σε αυτό το αυξανόμενο πρόβλημα.

Please follow and like us:

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *