Διαχείριση Διπολικής Διαταραχής

"Η Διπολική Εργαλειοθήκη"

Μετάφραση από το τον οδηγό της Sarah Freeman, Bipolar Toolkit, 2015

Η διπολική διαταραχή μπορεί να διαχειριστεί με θεραπευτική αγωγή.

Για εμας που ζούμε με διπολική διαταραχή, αυτό σημαίνει την αποδοχή των εναλλαγών διάθεσης κι ότι τα επεισόδια μανίας και κατάθλιψης θα είναι πάντοτε μια πιθανή πρόκληση για εμάς.

Ευτυχώς, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό τη σταθεροποίηση της διάθεσης. Επίσης, έρευνες απέδειξαν ότι η χρήση της ψυχοθεραπείας σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής μειώνει τον αριθμό αλλά και τη σοβαρότητα των υποτροπών που οι άνθρωποι βιώνουν.

 

Ένα απο τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της θεραπείας είναι η αυτογνωσία. Για ένα άτομο με διπολική διαταραχή, αυτογνωσία σημαίνει το να μπορεί να αντιληφθεί γεγονότα που είναι πιθανά να πυροδοτήσουν υποτροπή και να αναγνωρίζει τις ενδείξεις και τα συμπτώματα εμφάνισης της κατάθλιψης ή της μανίας.

 

Για τον καθένα απο εμάς, οι στρεσογόνοι παράγοντες και οι πυροδοτήσεις είναι διαφορετικές. Οι ενδείξεις ενός επεισοδίου διάθεσης που πρόκειται να συμβεί είναι επίσης διαφορετικές. Πέρα από τη ψυχοθεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή, χρειάζεται να κάνουμε και προσωπική δουλειά καθημερινά με τον εαυτό μας.

 

Αυτή η διπολική εργαλειοθήκη περιέχει 3 από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την ανάπτυξη της αυτογνωσίας. Τα εργαλεία αυτά είναι πρακτικά βοηθήματα που μπορείς να χρησιμοποιήσεις καθημερινά, είτε μοιράζοντάς τα με τον/την θεραπευτή/τρια σου, είτε μόνος-η σου. Είναι αποδεδειγμένα εργαλία αυτογνωσίας, τα οποία:

 

  • Χτίζουν αυτογνωσία
  • Προειδοποιούν έγκαιρα το μανιακό ή καταθλιπτικό επεισόδιο
  • Προσφέρουν ένα δίκτυο προστασίας ώστε τα επεισόδια να είναι λιγότερο καταστροφικά.

 

Κεφάλαιο 1: Διάγραμμα διάθεσης

Τι είναι το διάγραμμα διάθεσης;

Το διάγραμμα διάθεσης είναι ένα απλό εργαλείο που καθοδηγείται από τον ενδιαφερόμενο και χρειάζεται μόνο λίγα λεπτά ημερησίως για να συμπληρωθεί. Τα διαγράμματα διάθεσης είναι ιδιαίτερα ισχυρά και αποτελεσματικά. Αυτό οφείλεται στο ότι παρέχουν μια οπτική εικόνα του πώς σημαντικά κομμάτια πληροφοριών όπως η διάθεση, η φαρμακευτική αγωγή και τα γεγονότα ζωής επιδρούν μεταξύ τους.

 

Συνήθως τα διαγράμματα διάθεσης περιέχουν χώρο τουλάχιστον για τις ακόλουθες πληροφορίες:

  • Ημερομηνία: χώρος για την καταγραφή πληροφοριών για κάθε ημέρα.
  • Κλίμακα διάθεσης: η κλίμακα τυπικά θα περιλάμβανε μια αρχική τιμή η οποία υποδηλώνει οτι νιώθεις φυσιολογικά (όχι κατάθλιψη ούτε μανία) και τότε ένα εύρος από σημεία πάνω από την αρχική τιμή για ανεβασμένη διάθεση και κάτω από την αρχική τιμή για καταθλιπτική διάθεση. Η συνηθισμένη κλίμακα είναι από το -3 έως το +3.
  • Πόσες ώρες έχεις κοιμηθεί.
  • Τι φαρμακευτική αγωγή έχει ληφθεί και σε τι δόση.
  • Σημειώσεις: αυτές μπορεί να είναι καταγραφές απο γεγονότα ζωής που θεωρούνται σχετικά, όπως στρεσογόνοι παράγοντες, θεραπευτικές συνεδρίες, οικογενειακές συγκεντρώσεις, ή σημειώσεις για τον χώρο εργασίας.

 

Σε πολλά άτομα αρέσει να καταγράφουν κι άλλες πληροφορίες, όπως το βάρος και οποιαδήποτε χρήση αλκοόλ ή ουσιών. Οι γυναίκες συνήθως περιλαμβάνουν και τον εμμηνορροϊκό τους κύκλο.

Κάποιο άτομο που πειραματίζεται με αλλαγές στη δίαιτα και την άσκηση, μπορεί να συμπεριλάβει κι αυτή την πληροφορία.

Προσωπικά μου αρέσουν οι εκδοχές των διαγραμμάτων διάθεσης που περιέχουν στήλες για την καταγραφή του άγχους και της οξυθυμίας, καθώς έχω θέμα με αυτά.

Το υπέροχο σχετικά με το διάγραμμα διάθεσης είναι ότι το κάθε περιεχόμενο μπορεί να εξατομικευτεί για τον καθένα!

Το παρακάτω παράδειγμα παρέχεται από το NIMH (National Institute of Mental

Health).

 

Καθημερινό Διάγραμμα Διάθεσης

 

 

Πώς να χρησιμοποιείς το διάγραμμα διάθεσης

  • Στο τέλος κάθε ημέρας αξιολόγησε τη διάθεση σου- το »Υψηλότερο» ή το »Χαμηλότερο» που ένιωσες εκείνη τη μέρα.
  • Τοποθέτησε μια κουκκίδα στο κουτί που περιγράφει καλύτερα τη διάθεση σου.
  • Αν είχες Υψηλή και Χαμηλή διάθεση την ίδια ημέρα, τοποθέτησε δύο κουκκίδες.
  • Γράψε τον αριθμό των ωρών που κοιμήθηκες κάθε μέρα.
  • Ζύγιζε και γράφε το βάρος σου κάθε 14η & 28η μερα του μήνα.
  • Αξιολόγησε οποιοδήποτε άγχος ή οξυθυμία που μπορεί να έχεις σε κλίμακα από 0-3 (3=υψηλό) με καθημερινή καταγραφή.
  • Γράψε τη λίστα της φαρμακευτικής σου αγωγής και σημείωνε καθημερινά μια ένδειξη ότι πήρες τα φάρμακα σου.
  • Τοποθέτησε »Α» αν ήπιες αλκοόλ ή »Ο» αν χρησιμοποίησες οποιαδήποτε ουσία η οποία δεν ήταν συνταγογραφημένη απο γιατρό.

Για ποιόν λόγο να κρατήσεις διάγραμμα διάθεσης;

Αναγνώριση μοτίβου: Το διάγραμμα διάθεσης για την διπολική διαταραχή είναι ένα οπτικό εργαλείο που κάνει την αναγνώριση μοτίβου πολύ πιο εύκολη πριν την ανάπτυξη σοβαρών προβλημάτων. Μπορεί να ακούγεται απλό, αλλά επειδή είναι πολλοί οι παράγοντες που εμπλέκονται (ύπνος, φαρμακευτική αγωγή, γεγονότα, σωματική άσκηση, προεμμηνορροϊκό σύνδρομο) βρίσκω το συγκεκριμένο διάγραμμα πολύ πιο εύκολο, περισσότερο αποτελεσματικό και πιο ξεκάθαρο από το να κρατάς ημερολόγιο ή απλά από το να προσπαθείς να θυμάσαι τα πάντα μεταξύ των επισκέψεων στον γιατρό ή τον/την θεραπευτή/τρια σου.

Αντικειμενική απόδειξη: Μπορεί να υποπτεύομαι ότι το ιχθυέλαιο μου κάνει καλό ή ότι η νέα μου φαρμακευτική αγωγή δεν είναι τόσο βοηθητική όσο το παλιό καλό λίθιο, αλλά προτιμώ να συλλέγω εμπειρικά δεδομένα ανά περιόδους ώστε να στηρίζω πάνω τους τις αποφάσεις μου.  

Πρόληψη επεισοδίων: Το διάγραμμα παρέχει ένα πρόωρο προειδοποιητικό σύστημα, το οποίο δείχνει πότε η διάθεση μου γίνεται ασταθής. Μπορεί να βοηθήσει να κάνω αλλαγές πριν να προχωρήσω σε μεγάλο επεισόδιο διάθεσης.

Αυτογνωσία: Είναι βοηθητικό να γνωρίζω το πώς νιώθω και τα οποιαδήποτε «πάνω-κάτω». Μου δίνει μία αίσθηση ελέγχου και ευαισθησίας στο πώς η κατάσταση μου μπορεί να επηρεάζει τους αγαπημένους μου.

 

Κοινοποίηση του διαγράμματος διάθεσης σου

 

Το να μοιράζεσαι διαγράμματα για τη διπολική διαταραχή με σημαντικούς άλλους, οικογένεια, φίλους, θεραπευτές, γιατρούς, ή οποιονδήποτε άλλο θεωρείς μέρος του υποστηρικτικού σου δικτύου, μπορεί να είναι πολύ βοηθητικό.

 

Μου αρέσει να μοιράζομαι το διάγραμμα μου για τους εξής λόγους:

 

  1. Κάποιες φορές, άλλοι μπορούν να επισημάνουν μοτίβα που μου έχουν διαφύγει.

 

  1. Θέλω τον/την σύντροφο μου να νιώθει ενημερωμένος/η και ότι τον εμπιστεύομαι.

 

  1. Μερικές φορές τα συμπτώματα μου εμφανίζονται με μία τάση μυστικοπάθειας, παράνοιας και ελέγχου- το να μοιράζομαι το διάγραμμα μου είναι ο πιό αποτελεσματικός τρόπος για μένα για να τα «βραχυκυκλώσω».

 

  1. Η γνώση είναι δύναμη και μου αρέσει η δύναμη να μοιράζεται!

 

 

 

Συμπέρασμα

 

Απο τη φύση της η διπολική διαταραχή έχει ανωμαλίες και είναι απρόβλεπτη.

 

Το όλο θέμα είναι πως η διαταραχή αλλά και η ανταπόκριση στη θεραπεία μπορεί να οδηγήσουν σε ένα ακανόνιστο μοτίβο που μπορεί να προκαλέσει σύγχηση στο διπολικό άτομο και στους φροντιστές του.

 

Το διαγράμμα είναι ένα πολύ εύκολο και ταυτόχρονα ένα πολύ δυνατό εργαλείο για να βοηθήσει οποιονδήποτε που εμπλέκεται να καταλάβει:

Α) τη σχέση μεταξύ των «πάνω-κάτω» της διαταραχής

Β) πιθανούς στρεσογόνους παράγοντες και πυροδοτήσεις

Γ) τις επιπτώσεις της φαρμακευτικής αγωγής

Δ) την αποτελεσματικότητα άλλων παραμέτρων όπως η δίαιτα και η σωματική άσκηση.

Κεφάλαιο 2: Το πλάνο της ευεξίας σου

Το πλάνο της ευεξίας είναι ακριβώς αυτό που λέει η λέξη- ένα σύστημα για να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις στρατηγικές που να σε βοηθούν να παραμένεις καλά.

 

Είναι ένας υψηλά εξατομικευμένος και προσαρμοσμένος χάρτης που βασίζεται στις εξής αρχές:

 

  • Αυτοδυναμία
  • Προσωπική ευθύνη
  • Εκπαίδευση για την κατάσταση σου
  • Υποστήριξη των ανθρώπων που εμπιστεύεσαι.
 

Ένα αποτελεσματικό πλάνο ευεξίας προϋποθέτει αυτογνωσία και αυτοκατεύθυνση.

 

Εάν ξεκινήσεις με το διάγραμμα διάθεσης, θα έχεις καλύτερα εφόδια για να ετοιμάσεις ένα πολύ ισχυρό, προσωπικό πλάνο ευεξίας. Αυτή είναι μία αυτοβοηθητική τεχνική που βασίζεται πάνω σου- στην κατανόηση του εαυτού σου και της κατάστασης σου. Μπορείς αυτό το πλάνο να το δημιουργήσεις μαζί με τον/την θεραπευτή/τρια και τον/την ψυχίατρο σου.

 

Τα βήματα είναι τα ακόλουθα:

 

  • Παρακολούθησε στενά τη ψυχική σου κατάσταση και την υγεία σου
  • Αναγνώρισε συμπτώματα καθώς αρχίζουν να αναπτύσσονται
  • Χρησιμοποίησε τις στρατηγικές που έχεις σημειώσει εκ των προτέρων στο πλάνο ευεξίας σου για να αποτρέψεις τα συμπτώματα από το να εξελιχθούν σε σοβαρά επεισόδια μανίας ή κατάθλιψης.
 

Σημείωση: Όπως ακριβώς ένα Διπολικό Διάγραμμα Διάθεσης ή ένα Συμβόλαιο Θεραπείας, το Πλάνο Ευεξίας σου είναι ένα εργαλείο που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για να έχεις έναν πιο ενεργό ρόλο στην δική σου ανάρρωση. Είναι σχεδιασμένο για να χρησιμοποιηθεί σε συνδιασμό με τη φαρμακευτική αγωγή και τη ψυχοθεραπεία- ΟΧΙ ως αντικατάστατο.

Ποιά είναι η διαφορά μεταξύ του Διπολικού Διαγράμματος Διάθεσης, του Πλάνου Ευεξίας και του Συμβολαίου Θεραπείας?

1.      Το Διάγραμμα Διάθεσης χρησιμοποιείται κάθε μέρα, με σκοπό την ανάπτυξη κατανόησης της πορεία σου, των ερεθισμάτων που προκαλούν πυροδοτήσεις, τους στρεσογόνους παράγοντες, τα πράγματα που σε βοηθούν να είσαι καλά, και τα αποτελέσματα που παίρνεις από τη φαρμακευτική σου αγωγή, τη δίαιτα και τη σωματική άσκηση, ή άλλων στρατηγικών που χρησιμοποιείς.

2.      Το Πλάνο Ευεξίας χρησιμοποιείται όταν εντοπίσεις τα πρώτα σημάδια των συμπτωμάτων, ώστε να σε βοηθήσουν να παραμείνεις καλά και να σε προστατέψουν από ένα επεισόδιο μανίας ή κατάθλιψης.

3.   Το Συμβόλαιο Θεραπείας είναι ένα δίκτυο προστασίας που βάζεις σε εφαρμογή πριν από την εξέλιξη ενός επεισοδίου, ώστε οι αγαπημένοι σου, ο/η θεραπευτής/τρια σου, ο/η ψυχίατρος σου και άλλοι σου υποστηρικτές να έχουν μία ξεκάθαρη και κοινή κατανόηση του τι θα πρέπει να γίνει για να σε κάνει καλά όσο το δυνατόν γρηγορότερα και να οριοθετήσουν οποιαδήποτε «ζημιά» έχει προκληθεί από κάποιο επεισόδιο μανίας ή κατάθλιψης.

Συχνές πυροδοτήσεις καταθλιπτικού επεισοδίου

 

  • Αλκοόλ ή χρήση ουσιών
  • Αλλαγή εποχής
  • Απώλεια σχέσης
  • Απώλεια επαγγέλματος
  • Σύγκρουση με άλλους
  • Διακοπή φαρμακευτικής αγωγής
  • Οποιαδήποτε απογοήτευση ή αρνητικό γεγονός
  • Έλλειψη σωματικής άσκησης
  • Φτωχή δίαιτα, ειδικά η έλλειψη των βιταμινών Β και D, του φολικού οξέως, ή η υπερκατανάλωση ζάχαρης
  • Κοινωνική απομόνωση
  • Μη βοηθητικοί τρόποι σκέψης όπως αρνητική αυτο-ομιλία, αυτο-κατηγορία, και αυτο-αμφισβήτηση
  • Εφιάλτες ή όνειρα που προκαλούν δυσφορία
  • Κάθε κόπωση ή εξουθενωτική σωματική ασθένεια
  • Η ενίσχυση των συνηθισμένων ή μεταβατικών συναισθημάτων θλίψης με θλιβερά ή αρνητικά βιβλία, ταινίες, μουσική και συζητήσεις με αρνητικούς ανθρώπους
  • Αισθήματα στίγματος και ενοχής προς τη κατάσταση της ψυχικής σου υγείας
 
 

Συχνές πυροδοτήσεις μανίας

  • Έλλειψη ύπνου
  • Αλλαγή εποχής
  • Χρήση αλκοόλ ή άλλων ναρκωτικών
  • Η λήψη ακατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής που μπορεί να πυροδοτήσουν μανία σε άτομα με διπολική διαταραχή.
  • Η λήψη «φυσικών» θεραπειών όπως St John’s Wort ή SAMe που έχουν αποδεδειχθεί κλινικά οτί πυροδοτούν μανία.
  • Στρεσογόνα γεγονότα στο σπίτι, στο χώρο εργασίας ή στο σχολείο/πανεπιστήμιο/σχολή
  • Οικονομικό στρες
  • Ταξίδια, ειδικά αν εμπεριέχουν τζετ λαγκ
  • Αλλαγές στη ρουτίνα, όπως η μετακόμιση ή η αλλαγή εργασίας
  • Η διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής της διπολικής διαταραχής, ακόμη κι αν δουλεύει αποτελεσματικά ως σταθεροποιητής διάθεσης
  • Αλλαγές στις συνήθειες του καπνίσματος
  • Χωρισμοί από σχέσεις ή διαμάχη σε προσωπικές σχέσεις
  • Η συμμετοχή σε υψηλά ερεθιστικές δραστηριότητες με στοιχεία «εξάρτησης» όπως ο τζόγος, διαδικτυακά παιχνίδια, συνομιλία στο διαδίκτυο, υπέρμετρες αγορές
  • Σωματική ασθένεια, ειδικά η δυσλειτουργία του θυροειδή ή ο διαβήτης
  • Φτωχή δίαιτα και σωματική άσκηση, ειδικά η υπερκατανάλωση ζάχαρης ή καφείνης ή η σωματική αδράνεια
 

Αν δεν είσαι σίγουρος-η για τις δικές σου πυροδοτήσεις, ξεκίνα το Διάγραμμα Διάθεσης! 

Πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια μανίας/υπομανίας

 

  • Μειωμένη ανάγκη για ύπνο
  • Ξεκινάς να έχεις πολλές σκέψεις και ιδέες
  • Αυξημένη ενέργεια
  • Νιώθεις «καλύτερα από καλά»
  • Αυξημένη ευερεθιστότητα
  • Αυξημένες αισθήσεις- τα χρώματα μοιάζουν πιο λαμπερά, η μουσική πιο μαγευτική
  • Αυξημένη σεξουαλική ορμή
  • Διαφορετικές σεξουαλικές σκέψεις και συναισθήματα, π.χ. έλξη από ανθρώπους που δεν έχω προσέξει ποτέ πριν ή που «δεν είναι του τύπου μου», ή ενδιαφέρον σε σεξουαλικές πράξεις που δεν είναι συνήθως ελκυστικές για μένα
  • Το να νιώθω πιο αγαπητικός-ή και προεκτατικός-ή προς τους άλλους- εκτός κι αν διαφωνούν μαζί μου, όπου σε αυτή τη περίπτωση είμαι πολύ ενοχλημένος-η
  • Καταναγκασμός στο να συνεχίζεις να μιλάς, «πιεστικός λόγος»
  • Η μεταπήδηση απο σκέψη σε σκέψη
  • Η μεταπήδηση από πρόγραμμα σε πρόγραμμα
  • Επιθετική ή γρήγορη οδήγηση
  • Παρορμητικές αγορές
  • Το ενδιαφέρον για κερδοσκοπικές επιχειρήσεις ή αμφίβολες «επενδύσεις»
  • Αυξημένο ενδιαφέρον σε δραστηριότητες με ρίσκο, όπως ο τζόγος
  • Το να νιώθεις απόρθητος-η, «αλεξίσφαιρος», με ειδικές δυνάμεις ή ιδιότητες.
  • Ανυπομονησία, αδύνατο να περιμένεις στις ουρές, εκνευρισμό με τους ‘’αργόσυρτους’’
  • Ασυνήθιστα κοινωνικός-η, να μιλάς σε ξένους
  • Παράνοια, να νιώθεις ότι οι άνθρωποι μιλάνε για σένα πίσω από τη πλάτη σου, ότι σε κρίνουν
  • Διαπληκτισμός, να συμμετέχεις σε τσακωμούς
  • Να αναλαμβάνεις ασυνήθιστα μεγάλα ή φιλόδοξα έργα που είναι ανέφικτα
 
 

 

Πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια κατάθλιψης

 

  • Η αποφυγή ή απόσυρση από τους άλλους, η άρνηση προσκλήσεων ή η αποδοχή προσκλήσεων αλλά χωρίς να εμφανίζεσαι
  • Η εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που συνήθως εκτελούσες και θεωρούσες άξιες, πχ το να πηγαίνεις στο γυμναστήριο, να περπατάς με τον σκύλο, να διαβάζεις βιβλία, να βγαίνεις ραντεβού, να παίζεις με τα παιδιά σου
  • Το να μη πηγαίνεις έξω, ακόμη κι αν είναι κάτι που συνήθως θεωρούσες απαραίτητο, όπως το να πηγαίνεις στη τράπεζα, στο ταχυδρομείο, στο σούπερ μάρκετ
  • Να μην απαντάς στο τηλέφωνο, σε τσατ, ή στο μέιλ σου
  • Να βρίσκεις δυσκολότερο να σηκωθείς από το κρεβάτι κάθε πρωί
  • Αλλαγές στις συνήθειες ύπνου όπως δυσκολία στο να κοιμηθείς, να σηκωθείς αργότερα η νωρίτερα από ότι συνήθως, να κοιμάσαι περισσότερο από συνήθως, να παίρνεις περισσότερους υπνάκους.
  • Να σου φαίνεται πιο δύσκολο να «συνεχίζεις»
  • Η αποχή του φαγητού, ή το να τρως πάρα πολύ, ειδικά ανθυγιεινά φαγητά
  • Να δίνεις λιγότερη προσοχή στην εξωτερική σου εμφάνιση, την υγιεινή και το κούρεμα
  • Να νιώθεις πιο αργοκίνητος/η
  • Να νιώθεις απελπισμένος/η
  • Να είσαι πεσμένος/η και λυπημένος/η
  • Να νιώθεις ενοχές
  • Να έχεις ελάχιστο ή μηδαμινό ενδιαφέρον για σεξ
  • Να νιώθεις κούραση
  • Να έχεις αισθήματα ταραχής
  • Να νιώθεις ευερεθιστότητα
  • Να νιώθεις κενός/η
  • Να νιώθεις ότι δε μπορείς να κινητοποιηθείς
  • Να μην έχεις ενδιαφέρον σε πράγματα
  • Να μη μπορείς να απολαύσεις πράγματα
  • Η σκέψη να είναι πιο αργή και πιο δύσκολη
  • Δύσκολη συγκέντρωση
  • Η ομιλία στον εαυτό σου να είναι επικριτική και κατηγορηματική
  • Δυσκολία στο να σκεφτείς τα πράγματα και να πάρεις αποφάσεις
  • Πολλές ανησυχητικές σκέψεις
  • Να μηρυκάζεις σκέψεις- σκέψεις που γυρνούν ξανά και ξανά
  • Αυτοκαταστροφικές σκέψεις
  • Αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό, τους άλλους και το μέλλον

 

 

Κοινές στρατηγικές ευεξίας

 

  • Να κοιμάσαι σταθερά αρκετά
  • Να παίρνεις ολοκληρωμένη τη φαρμακευτική σου αγωγή
  • Να κάνεις ψυχοθεραπεία μαζί με τη φαρμακευτική σου αγωγή
  • Συχνές συναντήσεις με τον ψυχίατρο σου
  • Να κανονίζεις πρόωρα ή επιπλέον ραντεβού αν εμφανιστούν πρόωρα σημάδια και να ακολουθείς συμβουλές για την αλλαγή της δόσης της φαρμακευτικής σου αγωγής
  • Αποχή από αλκοόλ και ναρκωτικά
  • Να αποφεύγεις να δεσμεύεσαι με πολλές δραστηριότητες που είναι ανέφικτες
  • Να αποφεύγεις στρεσογόνους παράγοντες, ειδικά αυτούς που έχουν πυροδοτήσει επεισόδιο στο παρελθόν
  • Να διατηρείς ένα ημερήσιο πρόγραμμα
  • Να τρως σταθερά γεύματα, που να περιέχουν αρκετή πρωτεΐνη, λίγους απλούς/κατεργασμένους υδατάνθρακες και κορεσμένο λίπος, και πολλά ωμέγα-3/ιχθυέλαιο, βιταμίνη Β12 και φολικό οξύ
  • Καθημερινή σωματική άσκηση που βρίσκεις ευχάριστη
  • Να αποφεύγεις το πολύ έντονο περιβάλλον
  • Να κάνεις συχνά σωματικές εξετάσεις και να θεραπεύεις οποιαδήποτε κοινή συννοσηρότητα όπως οι ανισορροπίες του θυροειδή και ο διαβήτης.
  • Να μαθαίνεις αυτο-ομιλητικές τεχνικές και να ελέγχεις τις αρνητικές σου σκέψεις με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας.

Κεφάλαιο 3: Θεραπευτικό Συμβόλαιο

Ένα από τα μεγαλύτερα μας ενδιαφέροντα είναι να βεβαιωθούμε ότι τα αγαπημένα μας άτομα και άλλα έμπιστα υποστηρικτικά άτομα, παραμένουν ενημερωμένα και εμπλεκόμενα.

 

Κάποιες φορές τα συμπτώματα της διπολικής διαταραχής μας οδηγούν στο να κρατάμε μυστικά και να αποκρύπτουμε σημαντικές πληροφορίες από τους αγαπημένους μας.

Όμως, όπως εγώ η ίδια έχω ανακαλύψει τον δύσκολο δρόμο, όταν ένα επεισόδιο μανίας ή κατάθλιψης εξελιχθεί πλήρως, γίνεται σχεδόν αδύνατο να πάρουμε καλές αποφάσεις. Αντιθέτως, είμαστε πιο επιρρεπείς στο να συμπεριφερθούμε με τρόπους που είναι καταστροφικοί για εμάς και τους γύρω μας.

Εδώ είναι το σημείο που έρχεται το θεραπευτικό συμβόλαιο. Το θεραπευτικό σου συμβόλαιο, είναι μία πρόωρη συμφωνία που έχεις κάνει όταν είσαι καλά και ικανός-η να πάρεις καλές αποφάσεις.

Όταν είμαστε καλά και δεν βιώνουμε ένα επεισόδιο μανίας ή κατάθλιψης, είμαστε ικανοί να βοηθήσουμε τον εαυτό μας με το να κάνουμε κατάλληλες επιλογές και να παίρνουμε δράσεις που προωθούν τη σταθερότητα και κρατούν την ομαλότητα στη ζωή μας.

Τα παραδείγματα εκτείνονται από τις συνηθισμένες, καθημερινές δραστηριότητες όπως το μπάνιο και η φροντίδα της εξωτερικής μας εμφάνισης, σε πιο απαιτητικές ασχολίες όπως το να παραβρίσκεσαι στο σχολείο ή να δουλεύεις σταθερά, και αυτά είναι πράγματα που χρειάζονται πειθαρχία αλλά είναι σημαντικά για να προστατέψουμε την υγεία και την ομαλότητα στη ζωή μας, όπως η καθημερινή σωματική άσκηση και η σωστή διατροφή.

 

Μερικές φορές μπορεί να παίρνουμε ανατροφοδότηση από τους ανθρώπους γύρω μας για άλλους τομείς της συμπεριφοράς μας. Ένας καλός φίλος μου, μου έχει μιλήσει για το πώς γίνομαι πιο ευερέθιστη και διαπληκτική όταν γίνομαι μανιακή. Ο σύζυγος μου έχει προσέξει ότι γίνομαι πιο αγχώδης όταν γίνομαι μανιακή. Όποια μεγάλη αλλαγή στη διάθεση, είτε προς τη μανία ή τη κατάθλιψη, συνήθως σημαίνει ότι είμαι λιγότερο επικοινωνιακή και τείνω να αποσύρομαι από το κόσμο ακριβώς την ώρα που χρειάζομαι τη βοήθεια τους περισσότερο.

Αυτό είναι επικίνδυνο διότι αν η μανία ή η κατάθλιψη κρατήσει πολύ, ένα πολύ αυτοκαταστροφικό μοτίβο εξελίσσεται, όπου το άτομο με διπολική διαταραχή γίνεται σταδιακά χειρότερα και είναι πιο δυνατό να εμπλακεί σε καταστροφικές συμπεριφορές. Για παράδειγμα, όταν κάποιος είναι μανιακός, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι σπαταλάει χρήματα σε «επενδύσεις», και όταν είναι καταθλιπτικός, αυτό μπορεί να σημαίνει αυτοκτονικές τάσεις ή άλλου είδους μορφές αυτοκαταστροφής.

 

Η χρήση ουσιών και η «αυτο-φαρμακευτική αγωγή» είναι κοινοί τρόποι να προσπαθεί κάποιος να ανταπεξέλθει στις εναλλαγές διάθεσης οποιασδήποτε κατεύθυνσης.

Αυτό που το κάνει χειρότερο, είναι ότι εν ώρα ενός σοβαρού επεισοδίου, γινόμαστε λιγότερο συνδεδεμένοι με τη πραγματικότητα και με τους ανθρώπους γύρω μας. Αυτό το κάνει δυσκολότερο να αποτρέψουμε τις αρνητικές συμπεριφορές, ειδικά αν είμαστε αποκρυπτικοί ή νιώθουμε παρανοϊκοί ή με άλλους τρόπους που αυτοαπατώμαστε για την ορθότητα των πράξεων μας. Αντί να αντιληφθούμε τη παρέμβαση από τους αγαπημένους και την ιατρική ομάδα μας που είναι καλοπροαίρετη και απαραίτητη, μπορεί να δυσανασχετούμε και να αισθανόμαστε πεπεισμένοι ότι είναι αυτοί που «δεν καταλαβαίνουν».

Η λύση;

Δημιούργησε ένα πρόωρο θεραπευτικό συμβόλαιο που να εντοπίζει ξεκάθαρα:

  • Σημάδια ευεξίας
  • Σημάδια ενός ανερχόμενου επεισοδίου
  • Συμπτώματα πλήρους επεισοδίου μανίας ή κατάθλιψης
  • Δράσεις που θα πάρουμε για να βοηθήσουμε τον εαυτό μας
  • Δράσεις που εξουσιοδοτούμε στα μέλη της υποστηρικτικής μας ομάδας, ώστε να μας βοηθήσουν να γίνουμε καλά και να μας προστατέψουν από το να κάνουμε πράγματα που αργότερα θα μετανιώσουμε

To Κλινικό και Ερευνητικό Πρόγραμμα Διπολικής Διαταραχής του Γενικού Νοσοκομείου Μασαχουσέτης ορίζει το Θεραπευτικό Συμβόλαιο:


’Το θεραπευτικό συμβόλαιο είναι ένα έγγραφο που γράφεις ενώ αισθάνεσαι καλά, για να προγραμματίσεις για τις φορές που δεν αισθάνεσαι τόσο καλά. Είναι γραμμένο ώστε εσύ, η οικογένεια σου, οι φίλοι και οι γιατροί να μπορούν να αναγνωρίζουν τα συμπτώματα της ασθένειας σου και να μπορούν να δρουν σύμφωνα με τις επιθυμίες σου για θεραπεία’’


 Να θυμάσαι ότι το Θεραπευτικό Συμβόλαιο ΔΕΝ είναι κάτι που σου επιβάλλεται. Αντιθέτως, είναι ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ που έχεις φτιάξει πρόωρα για να βεβαιωθείς ότι θα έχεις τη κατάλληλη θεραπεία με βάση των δικών σου επιλογών και οδηγιών εάν δεν νιώσεις καλά.



Προτεινόμενο περιεχόμενο

 

  1. ΣΚΟΠΟΣ

Ξεκίνα με μία σύντομη δήλωση του ΓΙΑΤΙ το Θεραπευτικό Συμβόλαιο δημιουργείται.

  1. ΠΟΙΟΣ

Κάνε λίστα με τα άτομα που θα ήθελες να εμπλακούν στη φροντίδα σου. Αυτή η λίστα συνήθως περιλαμβάνει εμπιστευτικά άτομα (σύντροφοι, φίλοι, οικογένεια), και τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας σου, για παράδειγμα τον ψυχίατρο, τον γιατρό και τον θεραπευτή σου.

  1. ΒΑΣΗ/ΣΗΜΑΔΙΑ ΕΥΕΞΙΑΣ

Αυτό περιγράφει τους τρόπους όπου εσύ και οι άλλοι μπορούν να πουν ότι είσαι καλά και ότι η διάθεση σου είναι σταθερή. «Σταθερή» σημαίνει ότι δεν είσαι σε επεισόδιο μανίας ή κατάθλιψης. Σημάδια ευεξίας μπορεί να περιέχουν πράγματα όπως το να κρατάς ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου, να μπορείς να διαχειρίζεσαι τα οικονομικά σου υπεύθυνα και να παρακολουθείς σταθερά το σχολείο ή τη δουλειά. Τα παραδείγματα αργότερα θα σου τα κάνουν όλα αυτά πιο ξεκάθαρα- αλλά να θυμάσαι ότι δουλεύει καλύτερα όταν είναι ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ με τις ΔΙΚΕΣ ΣΟΥ λεπτομέρειες.


  1.  ΣΗΜΑΔΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Περίγραψε τα συμπτώματα της κατάθλιψης σου. Να παρέχεις έναν κατάλογο με «κόκκινες σημαίες» που να δείχνουν ένα καταθλιπτικό επεισόδιο.

5.   ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Αυτές θα είναι διαφορετικές για τον καθένα. Χρειάζονται αναγνωριστικά εργαλεία τα οποία ΕΣΥ βρίσκεις βοηθητικά ώστε να κρατήσεις τη κατάθλιψη μακριά.


6.    ΣΗΜΑΔΙΑ ΜΑΝΙΑΣ

Περίγραψε τα συμπτώματα της μανίας ή της υπομανίας. Να παρέχεις ένα κατάλογο με τις «κόκκινες σημαίες» που δείχνουν ένα μανιακό επεισόδιο ή επικίνδυνα αυξημένη διάθεση.


7.   ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΝΙΑ

Για εμένα αυτό περιλαμβάνει πράγματα όπως το να κρατάς ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου, ακόμα κι αν πρέπει να πάρεις βοηθητικά φάρμακα ύπνου, να δίνω όλες μου τις πιστωτικές κάρτες, και ΑΜΕΣΩΣ να συζητώ για πιθανές φαρμακευτικές αλλαγές με τον ψυχίατρο.


8.   ΣΕ ΕΚΤΑΚΤΗ ΑΝΑΓΚΗ

Εάν η αλλαγή διάθεσης κλιμακωθεί από πλήρες επεισόδιο μανίας σε κατάθλιψη, οι υποστηρικτές σου πρέπει να έχουν το πληρεξούσιο να δράσουν σύμφωνα με τα δικά σου καλύτερα ενδιαφέροντα. Παρόλα αυτά, εκείνη την ώρα μπορεί να μην είσαι ικανός-η να κρίνεις λογικά και μπορεί να δυσανασχετήσεις με τις παρεμβάσεις ή να αντισταθείς στη βοήθεια.

Γι’αυτό το λόγο ένα λεπτομερές Θεραπευτικό Συμβόλαιο περιλαμβάνει την άδεια για επιλεγμένα μέλη της οικογένειας ή φίλων για να επικοινωνήσουν άμεσα με την ιατρική ομάδα. Μπορεί να χρειαστεί να συμπεριληφθεί και πληρεξούσιο.

 

Πέρα από αυτά, κράτα στο μυαλό σου ότι ο σκοπός του Διαγράμματος Διάθεσης, του Πλάνου Ευεξίας και του Θεραπευτικού Συμβολαίου είναι να αναγνωριστούν τα ΠΡΟΩΡΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ώστε να υπάρξει ΠΡΟΩΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ για να αποτρέψει την χειροτέρευση των επεισοδίων.

Αν τεθεί μια οξεία περίοδος κατάθλιψης ή μανίας, τότε οι υποστηρικτές σου πρέπει να είναι ικανοί να ακολουθήσουν τα απαραίτητα βήματα για να σε βοηθήσουν.

Η νοσηλεία μπορεί να είναι απαραίτητη εάν υπάρχει ρίσκο για αυτοκτονία, ή ιστορικό προηγούμενων αποπειρών αυτοκτονίας.

Η διαδικασία της δημιουργίας του Θεραπευτικού Συμβολαίου σου είναι πολύ πιο εύκολη εάν έχεις ήδη Διάγραμμα Διάθεσης και Πλάνο Ευεξίας, επειδή έχεις μία έτοιμη λίστα από συμπτώματα, πυροδοτήσεις και προστατευτικές στρατηγικές για να επιλέξεις.

Συμπέρασμα

Παρατήρησες πώς καθένα από τα 3 εργαλεία χτίζεται πάνω στο προηγούμενο του?

Χρησιμοποίησε και τα 3 στη σειρά που περιγράφτηκαν για καλύτερα αποτελέσματα.

Για παράδειγμα:

 

  1. Ξεκίνα το διάγραμμα διάθεσης άμεσα. Τότε, ξεκίνα να συμπεριλαμβάνεις περισσότερες λεπτομέρειες καθώς εξοικειώνεσαι με τη τεχνική και γίνεται συνήθεια της καθημερινής σου ρουτίνας.
  2. Κάνε ανασκόπηση του διαγράμματος διάθεσης με τα άτομα που εμπιστεύεσαι, τον ψυχίατρο και τον/την θεραπευτή/τρια. Ξεκίνα να αναγνωρίζεις τα μοτίβα και να αναπτύσσεις αυτογνωσία των προσωπικών σου στρεσογόνων παραγόντων, των πυροδοτήσεων και των πρώιμων προειδοποιητικών σημαδιών.
  3. Χρησιμοποίησε αυτή τη πληροφορία μέσα στο Πλάνο Ευεξίας και κάνε ένα έγγραφο με τη μοναδική, ατομική σου λίστα πυροδοτήσεων, πρώιμων προειδοποιητικών ενδείξεων και τις στρατηγικές για να παραμένεις καλά, έχοντας υπόψη και τη μανία αλλά και τη κατάθλιψη.
  4. Η ίδια πληροφορία για τους στρεσογόνους παράγοντες, τις πυροδοτήσεις και τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέσα στο Θεραπευτικό Συμβόλαιο.
  5. Το Θεραπευτικό Συμβόλαιο προϋποθέτει πρόσθετες πληροφορίες για τα σημάδια ευεξίας σου, για τα πιο σοβαρά συμπτώματα, και τις πιο ακραίες στρατηγικές που μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση εξέλιξης ενός σοβαρού επεισοδίου μανίας ή κατάθλιψης.
  6. Μάζεψε τις επιπλέον πληροφορίες μέσω του διαγράμματος διάθεσης σου και μέσω των ανοιχτών συζητήσεων με την ιατρική σου ομάδα και τους αγαπημένους σου.
Please follow and like us:

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *