Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα …

Είναι μια ατάκα που λίγο πολύ όλοι έχουμε ακούσει. Είναι επίσης φράση που λίγο πολύ όλοι έχουμε βιώσει στο πετσί μας.


Για ποιο λόγο λοιπόν τα παιδιά πληρώνουν τα “απλήρωτα των γονιών”?

Στη ψυχολογία υπάρχει η γνωστή θεωρία “πρωταρχικής προσκόλλησης”. Η θεωρία αυτή περιγράφει το πως το βρέφος συνδέεται με τον πρωταρχικό κηδεμόνα (συνήθως τη μητέρα όταν αυτή υπάρχει). Σε αυτή τη προσκόλληση, το βρέφος έχει ανάγκη 3 πολύ απλές διεργασίες: σταθερότητα, εγγύτητα, ασφάλεια. Το βρέφος χρειάζεται να νιώσει πως όταν κλαίει (πεινάει, πονάει κλπ) ο κηδεμόνας θα είναι εκεί κάθε φορά να το παρηγορήσει και να του παρέχει τις ανάγκες του. Θα μπορεί να εξερευνά το περιβάλλον και παράλληλα να γυρίζει στην ασφαλή του βάση όποτε νιώσει οποιαδήποτε δυσφορία.

Ξέρουμε επιπλέον μέσω της νευροεπιστήμης ότι από αυτή τη τρυφερή βρεφική ηλικία, το βρέφος καθρεφτίζει τα συναισθήματα του πρωταρχικού κηδεμόνα μέσω των καθρεπτικών νευρώνων. Ξέρουμε επίσης πως ο πρωταρχικός κηδεμόνας είναι κυρίαρχος στην ανάπτυξη κυκλωμάτων του εγκεφάλου (π.χ. ντοπαμινεργικών κυκλωμάτων) που θα καθορίσουν την ικανότητα του παιδιού να μπορέσει να ρυθμίζει νευροχημικά τα συναισθήματά του. Τέλος, γνωρίζουμε πως η μητέρα παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη προστασία του παιδιού από το άγχος (ωκυτοκίνη- η ορμόνη του δεσμού η οποία έχει δειχθεί ως αγχολυτική) , κάτι το οποίο προκαθορίζει αργότερα και την τάση του παιδιού προς τις αγχώδεις διαταραχές και τις νευρώσεις. Να προσθέσω εδώ πως όταν ένα παιδί βιώσει απώλεια της μητέρας στη παιδική ηλικία, είναι επιρρεπές στις αγχώδεις διαταραχές άλλα και στον εθισμό, λόγω των ντοπαμινεργικών κυκλωμάτων.

Ας συνεχίσουμε λοιπόν με τη θεωρία.


Μέσω του πρωταρχικού δεσμού, το παιδί δημιουργεί μια αυτοεικόνα αλλά και μια εικόνα για τον κόσμο. Μέσω του πρωταρχικού δεσμού, το παιδί αναπτύσσει σκέψεις και συναισθήματα για τον εαυτό του και για τους άλλους. Αν οι 3 ανάγκες (που αναφέραμε πιο πάνω) του παιδιού συναντώνται, τότε το παιδί δημιουργεί μια ασφαλή προσκόλληση. Συνεπώς, δημιουργεί μια υγιή εικόνα για τον εαυτό του αλλά και για τον κόσμο, στην οποία έχει την ικανότητα να έχει αυτοπεποίθηση, υγιή όρια, να εμπιστεύεται και να ρυθμίζει τα συναισθήματά του. Στην αντίθετη περίπτωση που αυτές οι ανάγκες δεν ικανοποιηθούν, τότε το παιδί αναπτύσσει μια αρνητική εικόνα για τον εαυτό του και/ ή για τον κόσμο. Αυτή ονομάζεται ανασφαλής προσκόλληση, κατά την οποία το παιδί είτε είναι καλά με τον εαυτό του άλλα έχει αρνητική σχέση με το κόσμο, είτε έχει αρνητική σχέση με τον εαυτό του και με το κόσμο, ή έχει αρνητική σχέση με τον εαυτό του άλλα θετική με το κόσμο.

Πριν κλείσω το κείμενο αυτό, θέλω να σημειώσω πως ακόμα και άτομα με κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές μπορούν να δουλέψουν θεραπευτικά ώστε να έχουν μια ασφαλή προσκόλληση με τα παιδιά τους. Η ψυχική υγειά κάποιου δε προκαθορίζει απαραίτητα τη σχέση του με το παιδί και συνεπώς τη ψυχοσύνθεση του παιδιού, αρκεί ο γονέας να δουλέψει τα θέματά του και να μη τα αμελήσει. Σε κάποιες περιπτώσεις βέβαια δεν υπάρχει επίγνωση της κατάστασης, το οποίο είναι ένα άλλο κεφάλαιο το οποίο δε θα αναπτύξω εδώ.

Εν ολίγοις, τα πρώτα χρόνια ενός ανθρώπου παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στη μετέπειτα ζωή του. Φυσικά ο τρόπος προσκόλλησης αλλάζει και μπορεί να γίνει ασφαλής. Θέλει όμως δουλειά και τη λεγόμενη “επανορθωτική σχέση”. Αυτό μπορεί να συμβεί με οποιοδήποτε άτομο μπορεί να του προσφέρει αυτές τις 3 βασικές ανάγκες ακόμα και στην ενήλικη ζωή. Ο σκοπός της ψυχοθεραπείας μας είναι αυτός ακριβώς- η επανορθωτική σχέση. Μέσω αυτής, το άτομο δημιουργεί μια θετική εικόνα για τον εαυτό του αλλά και για το κόσμο, ενώ παράλληλα δουλεύει στο να μπορεί να αυτορρυθμίζει τα συναισθήματά του.

Please follow and like us:

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *